Đại hạn, tiểu hạn và hạn của một năm

Lá số dựng từ ngày giờ sinh thì cố định suốt đời. Nhưng truyền thống không đọc lá số như một bản án tĩnh: nó chia đời người thành các giai đoạn, và mỗi giai đoạn được gán cho một cung. Đó là hạn.

Điểm quan trọng về mặt phương pháp: hạn không tạo ra lá số mới. Nó chọn một cung trong mười hai cung đã có và nói rằng giai đoạn này đọc chủ yếu từ cung ấy, cộng thêm mấy lớp sao chỉ có giá trị cho giai đoạn đó.

Đại hạn: mười năm một cung

Đại hạn là đơn vị lớn nhất. Mỗi đại hạn kéo mười năm và ứng với một cung. Mười hai cung phủ 120 năm.

Bảng đại hạn được xếp theo hai thông tin:

1. Tuổi khởi bằng số của Cục. Thủy Nhị Cục khởi từ tuổi 2, Mộc Tam Cục từ tuổi 3, Kim Tứ Cục từ 4, Thổ Ngũ Cục từ 5, Hỏa Lục Cục từ 6. Đại hạn đầu tiên luôn gắn với cung Mệnh.
2. Chiều chạy theo nhóm âm dương và giới tính. Dương nam cùng âm nữ chạy thuận chiều kim đồng hồ trên vòng địa chi; âm nam cùng dương nữ chạy nghịch.

Ví dụ một người Kim Tứ Cục thuộc nhóm chạy thuận: đại hạn thứ nhất là tuổi 4 tới 13 tại cung Mệnh, đại hạn thứ hai là 14 tới 23 tại cung kế tiếp theo chiều thuận, và tiếp tục như thế.

Đây là chỗ hai người sinh cùng ngày giờ nhưng khác giới tính có đường hạn khác nhau: lớp chính tinh giống nhau, nhưng bảng đại hạn chạy ngược chiều, nên cùng một tuổi lại ứng vào hai cung khác nhau.

Cần lưu ý về tuổi: Tử Vi dùng tuổi mụ, tính bằng năm âm lịch hiện tại trừ năm sinh rồi cộng một. Người sinh năm nay đã là một tuổi. Đây không phải tuổi tính theo ngày sinh nhật.

Tiểu hạn: một năm một cung

Tiểu hạn chia nhỏ hơn: mỗi năm ứng một cung. Cách xác định không dựa trên tuổi mà dựa trên chi của năm đang xem. Mỗi cung trong lá số được gán một chi tiểu hạn, và năm nào có chi trùng với chi tiểu hạn của một cung thì năm ấy thuộc cung đó.

Vì cách gán này chạy theo chu kỳ mười hai năm, tiểu hạn của một người lặp lại mười hai năm một lần, còn đại hạn thì không lặp trong một đời.

Cách đọc quy ước là đọc tiểu hạn trong bối cảnh của đại hạn đang ứng, chứ không đọc rời. Một năm tiểu hạn thuận nằm trong một đại hạn khó thì không được đọc như một năm hoàn toàn thuận.

Lưu niên và lưu nguyệt

Hai lớp nữa, mảnh hơn.

Lưu niên là cung ứng với chi của năm đang xem, nghĩa là cung nằm đúng tại địa chi ấy. Cùng với lưu niên, người ta an một bộ sao lưu theo can và chi của năm, trong đó có cả một bộ tứ hóa lưu. Các sao lưu này chỉ tồn tại trong phạm vi năm đó.

Lưu nguyệt đi tiếp một bước: từ cung lưu niên, mười hai tháng được rải lần lượt qua các cung, nên mỗi tháng trong năm ứng một cung. Đây là lớp mảnh nhất thường được dùng.

Trong ứng dụng này có một nguyên tắc cài đặt đáng nói: các sao lưu không bao giờ được ghi vào lá số gốc. Chúng chỉ tồn tại trong phần xem hạn, tính khi cần rồi bỏ. Lý do là để một lá số bạn xuất ra hay lưu lại vẫn là lá số gốc, không lẫn sao của một năm cụ thể nào.

Hạn là một lớp phủ lên lá số, không phải một phiên bản khác của lá số.

Sao Cửu Diệu và Tam Tai

Hai lớp cuối, đi theo năm.

Cửu Diệu là chu kỳ chín sao, tra theo tuổi mụ và giới tính. Mỗi năm ứng một sao trong chín sao ấy, lặp lại chín năm một lần. Vì tra theo tuổi mụ, sao Cửu Diệu chỉ có nghĩa từ tuổi một trở lên.

Tam Tai là ba năm liền được xem là cần thận trọng, xác định bằng cách xét chi năm sinh với chi năm đang xem. Mười hai chi chia thành bốn nhóm ba chi, mỗi nhóm có một cửa sổ ba năm. Khác Cửu Diệu, Tam Tai không phụ thuộc tuổi, nên nó tính được cho bất kỳ năm nào.

Xem hạn cho một năm nằm ngoài bảng

Một điểm nhỏ nhưng đáng nói, vì nó là chỗ nhiều công cụ xử lý không rõ ràng. Nếu bạn chọn xem hạn cho một năm trước khi đại hạn đầu tiên bắt đầu, hoặc một năm nằm ngoài 120 năm mà bảng đại hạn phủ, thì không có đại hạn nào ứng.

Cách xử lý đúng trong trường hợp đó là nói ra rằng không có, chứ không kéo về đại hạn gần nhất. Ứng dụng này phân biệt hai trường hợp bằng hai câu khác nhau: năm trước khi đại hạn đầu khởi, và năm ngoài phạm vi của lá số. Tam Tai vẫn được tính trong cả hai trường hợp, vì nó không phụ thuộc tuổi.

Lý do của cách làm này rất đơn giản: một công cụ đưa ra lời luận cho một năm mà hệ thống vốn không có lời luận nào thì đó là bịa, không phải tính.